De perimenopauze is geen vaag voorstadium van de overgang. Het is een fysieke fase waarin je hormoonhuishouding begint te verschuiven en je lichaam anders reageert dan je gewend was. Voor veel vrouwen gebeurt dat onverwacht. Klachten worden niet altijd herkend, niet serieus genomen of los gezien van hormonale veranderingen. Daardoor ontstaat verwarring, frustratie en soms ook angst, juist omdat het gevoel ontbreekt dat alles bij elkaar hoort.
Ik weet dat niet alleen vanuit kennis, maar ook omdat ik er zelf middenin zit. Met klachten die niet te negeren waren en signalen van mijn lichaam die steeds duidelijker werden, terwijl de verklaringen uitbleven. Precies daarom vind ik het belangrijk om helder te maken wat de perimenopauze is, wat er fysiologisch verandert en waar je in deze fase wél invloed op hebt.
Wat is de perimenopauze?
De perimenopauze is de periode vóór de overgang waarin de aanmaak van oestrogeen en progesteron onregelmatiger wordt. Deze fase kan jaren duren en begint bij sommige vrouwen al rond hun veertigste, soms zelfs eerder. Je menstrueert vaak nog, maar je cyclus verandert. Hormoonspiegels schommelen sterker en dat raakt veel processen in je lichaam.
Deze veranderingen spelen zich af op fysiek niveau. Ze beïnvloeden je energie, je slaap, je belastbaarheid, je gewicht en je stemming. Dit vraagt geen mentale trucjes en geen extra wilskracht. Het vraagt begrip van wat er in je lichaam gebeurt en keuzes die daarbij aansluiten.
Veelvoorkomende perimenopauze klachten
Perimenopauze klachten verschillen per vrouw, maar er zijn duidelijke patronen die ik vaak hoor en zelf ook ervaar:
- hartkloppingen en een gejaagd gevoel
- brainfog en concentratieproblemen
- slecht slapen of vroeg wakker worden
- gewichtstoename, vooral rond buik en heupen
- verminderde belastbaarheid
- stemmingswisselingen
- een lijf dat anders reageert op voeding en beweging
Deze klachten staan niet los van elkaar. Ze hangen samen met hormonale schommelingen, spierverlies, veranderingen in de stofwisseling en vaak ook een verhoogde stressgevoeligheid. Wie ze afzonderlijk bekijkt, mist het grotere geheel.
Waarom de perimenopauze vaak niet wordt herkend
Veel vrouwen krijgen te horen dat ze “te jong” zijn voor de overgang of dat klachten stressgerelateerd zijn. Zeker wanneer de menstruatie nog aanwezig is, wordt de link met hormonale veranderingen niet altijd gelegd. Daardoor blijven signalen los van elkaar staan: vermoeidheid, slecht slapen, concentratieproblemen, hartkloppingen of gewichtstoename worden afzonderlijk bekeken, terwijl ze vaak onderdeel zijn van één groter geheel.
Dat zorgt ervoor dat vrouwen gaan twijfelen aan zichzelf. Ze passen zich aan, proberen door te gaan en zoeken verklaringen in werkdruk, privéomstandigheden of leefstijl, terwijl hun lichaam ondertussen duidelijke signalen blijft afgeven. Juist omdat de perimenopauze geen vast beginpunt heeft en zich bij iedereen anders laat zien, blijft deze fase regelmatig onder de radar.
De perimenopauze vraagt dat je zelf begrijpt wat er speelt. Kennis helpt om patronen te herkennen, verbanden te leggen tussen klachten en veranderingen serieus te nemen. Het geeft woorden aan wat je ervaart en houvast in gesprekken met zorgverleners. Daardoor wordt het makkelijker om gericht vragen te stellen, keuzes te maken en mee te denken over vervolgstappen.
Begrip van deze fase maakt het verschil tussen blijven zoeken en gerichter omgaan met wat je lichaam aangeeft. Het vormt een basis om regie te houden over je gezondheid, juist in een periode waarin veel in beweging is.
Wat hormonale veranderingen doen met je lichaam
Vanaf je dertigste neemt je spiermassa langzaam af. In de perimenopauze kan dit proces versnellen. Minder spiermassa betekent:
- een lagere rustverbranding
- minder stabiliteit en kracht
- sneller vetopslag
- meer kans op klachten
Tegelijkertijd veranderen hormonale schommelingen hoe je lichaam omgaat met herstel en energiebeschikbaarheid. Veel vrouwen slapen slechter, voelen zich sneller moe en hebben minder mentale en fysieke ruimte gedurende de dag. Dat vertaalt zich vaak in minder beweging en een lager totaal energieverbruik, terwijl het eetpatroon grotendeels hetzelfde blijft.
Wat in deze fase zichtbaar wordt, is waar je energie naartoe gaat en welke keuzes daadwerkelijk verschil maken. Je lichaam kan minder hebben, maar vraagt tegelijk om meer duidelijkheid. Dat betekent dat niet alles tegelijk hoeft. Sterker nog: proberen alles goed te doen werkt hier averechts.
De 80/20-regel helpt je grip terug te krijgen
Een klein aantal keuzes bepaalt het grootste deel van het resultaat. Niet door méér te doen, maar door scherper te kiezen waar je je aandacht op richt. In de perimenopauze wordt dit principe onmisbaar, omdat je herstelcapaciteit verandert en je lichaam gevoeliger reageert op overbelasting.
Die 20% zit niet in details of optimaliseren tot achter de komma. Die zit in een beperkt aantal fundamenten die consequent terugkomen en waarop je kunt bouwen. Keuzes die je lichaam ondersteunen in plaats van verder onder druk zetten. Wanneer die basis staat, volgt de rest vanzelf mee.
In de praktijk betekent dit dat de aandacht steeds meer komt te liggen bij krachttraining, voeding met voldoende eiwitten en het nemen van eigenaarschap over je gezondheid.
Waarom krachttraining onmisbaar is in de perimenopauze
Krachttraining speelt hierin een centrale rol. Het helpt je om spiermassa te behouden of op te bouwen, ondersteunt je stofwisseling en draagt bij aan botdichtheid en belastbaarheid. Dit vraagt geen fanatiek sporten of complexe schema’s, maar structureel werken aan kracht, passend bij je leven en je lichaam.
Concreet betekent dit twee tot drie momenten per week waarin je je spieren daadwerkelijk uitdaagt met oefeningen zoals squats, lunges, duw- en trekbewegingen of training met gewichten of weerstandsbanden. Minder herhalingen met voldoende weerstand, en vaste momenten in de week zodat krachttraining onderdeel wordt van je routine, los van hoe je je die dag voelt.
De rol van voeding en eiwitten in de perimenopauze
In de perimenopauze wordt voeding functioneler. Je lijf heeft bouwstoffen nodig om spiermassa te behouden en te herstellen. Eiwitten spelen daarin een centrale rol. Ze zorgen voor verzadiging, ondersteunen spierbehoud en vragen relatief veel energie om verteerd te worden.
Dat betekent niet dat je extreem moet eten of alles moet bijhouden. Het betekent dat je bewuster kijkt naar samenstelling, timing en structuur. Zo kun je bij iedere maaltijd een duidelijke eiwitbron opnemen, zoals eieren, zuivel, peulvruchten, vlees, vis of tofu. En ook na een krachttraining zorgen voor een eiwitrijke maaltijd of snack om herstel te ondersteunen.
Gewichtstoename in de perimenopauze
Veel vrouwen merken dat afvallen lastiger wordt of dat gewicht toeneemt terwijl hun leefstijl nauwelijks verandert. Dat hangt samen met spierverlies, hormonale schommelingen en een veranderde herstelcapaciteit. In deze fase vraagt je lichaam om meer structuur, meer kracht en meer aandacht voor herstel.
Vaste eetmomenten helpen om je energie stabieler te houden. Voldoende slaap en rustdagen ondersteunen herstel. Beweging werkt het meest ondersteunend wanneer krachttraining wordt gecombineerd met dagelijkse beweging zoals wandelen. Deze keuzes brengen samenhang terug in een lichaam dat veel tegelijk te verwerken heeft.
Neem eigenaarschap over je gezondheid
De perimenopauze vraagt om opnieuw afstemmen op je lichaam. Wat eerder werkte, past niet altijd meer. Door aandacht te hebben voor kracht, voeding en herstel ontstaat overzicht. Je ziet waar je invloed ligt en waar je keuzes het meeste effect hebben.
Wanneer je begrijpt wat er verandert en daarop handelt, wordt deze fase hanteerbaar. Je bouwt verder vanuit kennis en structuur, met vertrouwen in je lichaam en in de keuzes die je maakt.
Wil je beter begrijpen hoe deze onderdelen samenhangen en waar je in de praktijk invloed op hebt, dan is de gratis minicursus een logische verdieping. In drie korte dagen krijg je inzicht in hoe je lichaam met energie omgaat, waarom bepaalde patronen blijven terugkomen en waar je keuzes daadwerkelijk verschil maken.
