Hij staat op je aanrecht. Er zijn frietjes in geweest, een keer bitterballen, kipnuggets voor de kinderen. Daarna verhuisde hij naar het kastje onder de oven.
En ondertussen scrol je langs een filmpje waarin iemand roept dat het ding giftig is.
Is de airfryer gezond? Dat hangt van twee dingen af: het apparaat zelf en wat je erin legt. Het apparaat is een mini-heteluchtoven die met een eetlepel olie of helemaal geen olie werkt, waardoor je eten minder vet bevat dan bij frituren. Wat er in het mandje ligt bepaalt de rest.
Ik ben Lot Beukers, leefstijlexpert, en mijn airfryer staat dagelijks aan. Hieronder lees je wat er klopt van die verhalen, waar je wel op moet letten, en wat je er behalve friet nog meer in kunt maken.
In het kort
- Een airfryer is technisch een compacte heteluchtoven. De lucht circuleert sneller en hij is bijna meteen op temperatuur.
- Volgens het Voedingscentrum bevat eten uit de airfryer minder vet dan gefrituurd eten, mits je niet meer dan ongeveer een eetlepel olie gebruikt.
- Het apparaat verandert het product niet. Een kroket blijft een kroket.
- De zorg over PFAS gaat over structurele blootstelling via veel bronnen tegelijk, niet over één aubergine op dinsdagavond. Er zijn modellen zonder PFAS-coating.
- Acrylamide ontstaat bij elke sterke verhitting van zetmeelrijke producten, dus ook in je oven en koekenpan. Bakken tot goudgeel is wat je eraan doet.
- De meeste airfryers verdwijnen in de kast omdat mensen maar één ding weten te maken.
Wat een airfryer doet
Een airfryer is een compact apparaat dat hete lucht razendsnel rondblaast in een kleine ruimte. Je eten wordt van buiten krokant en van binnen gaar.
Technisch gezien is het een mini-heteluchtoven. De ruimte is alleen veel kleiner, dus de lucht circuleert sneller en de temperatuur blijft constanter. Waar een oven tien tot vijftien minuten staat voor te verwarmen, draait de airfryer bijna meteen op volle kracht.
Meer gebeurt er niet in dat mandje.
Is de airfryer gezonder dan de frituurpan
Op een punt wel. In een frituurpan dompel je eten onder in olie en het product zuigt een deel van die olie op. In de airfryer heb je een eetlepel olie nodig, of soms niets.
Volgens het Voedingscentrum bevat eten uit de airfryer daardoor minder vet, mits je bij de bereiding niet meer dan ongeveer een eetlepel olie gebruikt.
Het product zelf verandert niet. Een kroket blijft een kroket. Een frikandel blijft een frikandel. Ze worden alleen op een andere manier warm.
Daar komt het misverstand vandaan. Het apparaat doet niets met de kwaliteit van wat erin ligt. Dat bepaal je bij de boodschappen, en daar helpt het om te weten waar je op het etiket op moet letten.
Een handige vuistregel: kijk naar wat er in het mandje ligt en stel jezelf dezelfde vraag als bij de koekenpan.
“Maar een airfryer is toch giftig?”
Hier krijg ik jeuk van, en dat mag je best weten. Het is een van die leefstijltrends die op social media een eigen leven gaan leiden.
De angst komt bij PFAS vandaan. Dat is een verzamelnaam voor een grote groep door mensen gemaakte stoffen die water, vet en vuil afstoten. Ze zitten al tientallen jaren in van alles: regenjassen, bakpapier, cosmetica, pizzadozen, antiaanbaklagen van pannen, en dus soms ook in de coating van een airfryer.
Dat betekent drie dingen die zelden genoemd worden in die filmpjes:
- Niet elke airfryer bevat PFAS. Er zijn inmiddels veel modellen zonder PFAS-houdende coating.
- De zorg gaat over structurele blootstelling. Over jarenlang, grootschalig, via veel bronnen tegelijk. Niet over het afbakken van een aubergine op dinsdagavond.
- Je keuken is niet de enige plek. PFAS zitten ook in je pan, je bakvorm, je jas, je vloerbedekking en in drinkwater. Wie ze echt wil vermijden, moet veel breder kijken dan een keukenapparaat.
Acrylamide en waar je wel op kunt letten
Acrylamide is een stof die ontstaat als je zetmeelrijke producten sterk verhit. Aardappel, brood, koek. Dat gebeurt boven ongeveer 120 graden, dus in de oven, in de koekenpan, in de frituurpan en ook in de airfryer.
Het goede nieuws: aardappelstukjes uit de airfryer bevatten volgens het Voedingscentrum minder acrylamide dan gefrituurde.
Wat jij eraan kunt doen is klein en concreet:
- Bak tot goudgeel. Donkerbruine randjes betekenen dat je te lang doorgaat.
- Week verse friet een half uur in water voordat je hem bakt, of kook hem kort voor.
- Dep gewassen aardappel droog voordat de olie erover gaat.
- Schud regelmatig om, zodat niets aan een kant staat te blakeren.
Wat kun je er goed in maken
Bijna alles kan erin. Een greep uit wat bij mij wekelijks de mand in gaat:
- Groente zoals bloemkoolroosjes, broccoli, courgette en paprika. 180 graden, 10 tot 12 minuten, halverwege omschudden. Een van de makkelijkste manieren om meer groente op je bord te krijgen.
- Pompoenblokjes met knoflookpoeder en kaneel. 190 graden, 16 tot 20 minuten. Zoet, zacht en goudbruin.
- Kipfilet of kipdijen, in stukken. 180 graden, 12 tot 15 minuten. Blijft sappig doordat de buitenkant snel dichtschroeit.
- Zalm of witvis. 180 graden, 8 tot 10 minuten. Geen viskeuken in huis, want alles blijft in een gesloten mandje.
- Afbakbroodjes. 180 graden, 4 tot 6 minuten. Krokanter dan uit de oven en zonder voorverwarmen.
- Restjes. Pizza van gisteren op 160 graden, 4 tot 6 minuten. De bodem wordt weer krokant in plaats van slap zoals uit de magnetron.
Ook fruit kan erin. Appel met kaneel, of perziken die je even laat karamelliseren. En bakken lukt ook, al werkt dat het best als je weet waar je boter mee kunt vervangen.
De complete tijden en temperaturen voor aardappelproducten, vlees, vis, vega, groente, fruit, eieren, brood en leftovers staan bij elkaar in Het Airfryer e-boek, samen met 14 recepten die altijd lukken.
Waarom het ding toch in de kast belandt
De meeste airfryers verdwijnen na een paar maanden achter de broodrooster. Je koopt hem voor friet, je gebruikt hem voor friet, en op een woensdagavond denk je: ik weet niet wat ik ermee moet, ik pak wel een pan.
Wat helpt is een handvol vaste bereidingen die altijd lukken. Groente op 180 graden. Kip op 180 graden. Vis op 180 graden. Als je die drie kent, sta je er niet meer bij na te denken en gebruik je hem vanzelf vaker.
Dat werkt het beste als je keuken meewerkt. Een goed gevulde keuken scheelt op zo’n avond meer dan welk apparaat ook, en met meal preppen staat er binnen tien minuten iets op tafel.
Heb je een drukke week voor de boeg, dan lees je hier hoe je gezond eet met weinig tijd en wat je in huis haalt als je geen zin hebt om te koken.
Veelgestelde vragen over de airfryer
Is de airfryer gezond?
Het apparaat zelf is een mini-heteluchtoven die met weinig of geen olie werkt, dus je eten bevat minder vet dan bij frituren. Wat erin ligt bepaalt de rest. Groente, vis en kip erin betekent iets anders dan dagelijks snacks.
Is eten uit de airfryer gezonder dan uit de frituurpan?
Wat vet betreft wel. Je gebruikt een eetlepel olie of helemaal geen, waar frituren betekent dat het product olie opneemt. Het soort eten dat je erin doet weegt zwaarder dan het apparaat zelf.
Is een airfryer kankerverwekkend?
Nee. De zorgen gaan over PFAS in coatings en over acrylamide bij sterk verhitte zetmeelproducten. Beide spelen net zo goed in je oven en koekenpan. Kies een model zonder PFAS-coating en bak tot goudgeel, dan heb je gedaan wat je kunt doen.
Kun je de airfryer elke dag gebruiken?
Ja. Dagelijks groente, vis of kip bereiden is prima. Dagelijks snacks bereiden blijft dagelijks snacks eten, in welk apparaat dan ook.
Gaan er voedingsstoffen verloren in de airfryer?
Bij elke bereiding gaan vitamines verloren. Bij droge hitte zoals in een airfryer of oven blijft er meer behouden dan bij koken in water.
Welke airfryer moet ik kopen?
Merk maakt minder uit dan mensen denken. Let op een betrouwbare fabrikant, keurmerken, en een coating zonder PFAS als je daar zeker van wilt zijn. Kies een formaat dat past bij het aantal mensen aan tafel. Bekijk mijn aanbevelingen van de airfryer hier.
Moet je een airfryer voorverwarmen?
Meestal niet nodig, omdat hij binnen een paar minuten op temperatuur is. Bij deegwaren en gebak geeft voorverwarmen wel een gelijkmatiger resultaat.
Tot slot
De airfryer is een snelle mini-oven waarmee je met weinig olie kunt bakken, en die je koken een stuk makkelijker maakt zodra je weet wat je erin kunt doen.
Blijf je hangen bij friet en snacks, dan blijft het een frituurpan zonder olie. Ga je er groente, vis, kip, brood en restjes in doen, dan wordt het een apparaat dat je dagelijks pakt.
Wil je weten hoe lang en op welke temperatuur bijna alles moet? Dat staat in Het Airfryer e-boek, inclusief 14 recepten, de PFAS-vrije modellen en tips voor onderhoud en schoonmaak.
